Klimaateisen geschrapt bij miljardenproject Zuidasdok
In dit artikel:
Bij het megaproject Zuidasdok in Amsterdam zijn meerdere extra duurzaamheidsmaatregelen geschrapt nadat Rijkswaterstaat, ProRail en de gemeente Amsterdam moesten zoeken naar bezuinigingen wegens flinke kostenstijgingen. Zuidasdok omvat het verbreden en deels ondergronds brengen van de A10 Zuid en de volledige vernieuwing van station Amsterdam Zuid; de bouw loopt sinds 2019 en duurt naar verwachting tot 2037. Het projectbudget steeg van een aanvankelijke 1,4 miljard naar circa 5,4 miljard euro.
Onder de geschrapte maatregelen vallen onder meer speciaal duurzaam beton, het gebruik van elektrisch bouwmaterieel en een extra duurzame laag in het asfalt. Deze ingrepen zouden relatief weinig extra kosten met zich meebrengen: het schrappen levert ongeveer 21 miljoen euro op, ongeveer 0,4 procent van het huidige projectbudget. Toch werden juist deze duurzaamheidsopties als eerste van tafel geveegd, wat intern en extern veel kritiek opriep over het wegvallen van klimaatambities.
Volgens betrokkenen speelde duurzaamheid pas in een laat stadium een rol; maatregelen konden alleen doorgaan als aannemers ze accepteerden, waardoor vooral opties zonder meerkosten overbleven. Een volledige milieukwantificering van het oorspronkelijke plan ontbreekt, waardoor de precieze gevolgen van het afblazen van de maatregelen onduidelijk zijn. Schattingen op basis van vergelijkbare projecten wijzen op een mogelijke extra CO₂-uitstoot tussen grofweg 7.900 en 70.000 ton—vergelijkbaar met de jaarlijkse uitstoot van duizenden auto's.
Tegelijk tonen andere grote bouwwerkzaamheden aan dat het ook anders kan: bij de aanleg van de A16 en de Rottemerentunnel in Rotterdam werd energieneutraliteit vanaf het begin opgenomen in de plannen, onder meer door het beperken van installaties en inkoop van zonne-energie. Dat maakt duidelijk dat vroegtijdige integratie van duurzame oplossingen haalbaar is.
Rijkswaterstaat en ProRail benadrukken dat Zuidasdok aan alle wettelijke duurzaamheidseisen blijft voldoen en relativeren kritische uitspraken over het project. De zaak illustreert desalniettemin het spanningsveld tussen harde budgettaire druk en aanvullende klimaatambities: wettelijke minima blijven gehaald, maar extra milieumaatregelen sneuvelen snel zodra kosten onder druk komen te staan.