Wie controleert de ECB? Hoe ongekozen bankiers streng klimaatbeleid voeren

In dit artikel:

De Europese Centrale Bank heeft in korte tijd een volwaardige klimaatarchitectuur neergezet — inclusief een klimaatcentrum, aankopen van groene obligaties en klimaatgerichte stresstests voor banken — zonder dat daar een expliciete kiezersopdracht aan voorafging. Achter die koerswijziging zit een netwerk van centrale bankiers, internationale coördinatiemechanismen en private vermogensbeheerders dat grotendeels buiten het zicht van nationale parlementen opereert.

Aanjager van die omslag is Christine Lagarde, die bij haar aantreden als ECB-president in november 2019 klimaatbeleid meteen tot speerpunt maakte. Lagarde is van opleiding jurist en geen econoom; ze werkte twee decennia bij Baker McKenzie, bekleedde meerdere ministerposten in Frankrijk en leidde van 2011 tot 2019 het IMF. In 2016 werd ze door een Franse rechtbank schuldig bevonden aan nalatigheid in de Tapie-affaire, waarin zij als toenmalig minister niet in beroep ging tegen een arbitragelijke uitspraak die Bernard Tapie ongeveer 400 miljoen euro opleverde; de rechter legde haar geen straf op.

De snelle vergroening van het ECB-beleid onder Lagarde versterkt de discussie over bevoegdheden en democratische controle: centrale banken nemen steeds vaker beleidsrollen die raken aan klimaat en economie, terwijl hun mandaat traditioneel gericht is op prijsstabiliteit.